Een uitgestelde start betekent dat je tussen januari en maart aan een opleiding in het hoger onderwijs begint, in plaats van in september. Het programma blijft hetzelfde en je behaalt hetzelfde diploma, maar het eerste semester wordt in enkele maanden samengeperst. Deze mogelijkheid trekt een aanzienlijk deel van de studenten aan die van studierichting veranderen: volgens het Diplomeo-onderzoek uit 2026 naar de studiekeuze van jongeren overweegt 41% van de jongeren die van studierichting veranderen om halverwege het jaar een andere richting te kiezen.
Versneld tempo en studiepunten: wat verandert er in de praktijk bij een uitgestelde start?
In februari aan een opleiding beginnen in plaats van in september betekent dat je de inhoud van het eerste semester in kortere tijd moet verwerken. Het aantal lesuren neemt niet af, maar wordt samengeperst. De lesweken zijn intensiever, werkcolleges volgen elkaar sneller op en de toetsen komen al snel.
Deze versnelling roept een vraag op die zelden uitgebreid wordt behandeld: worden de behaalde ECTS-studiepunten in hetzelfde tempo erkend als voor de lichting die in september begint? In theorie is het antwoord ja. Een student die later instroomt, behaalt dezelfde onderwijseenheden en gaat in september daarop door naar het tweede jaar, op hetzelfde niveau als de andere studenten.
In de praktijk kunnen er vertragingen optreden. Als de opleiding een verplichte stage omvat, begint die later, soms pas in de zomer. Daardoor wordt de verdediging of de afronding van het semester uitgesteld. Bij sommige opleidingen komen examencommissies alleen op vaste data bijeen.
Een student die in februari begint, kan daardoor enkele weken langer moeten wachten op de officiële bevestiging van de behaalde studiepunten dan een student die in september is gestart. Kiezen voor een uitgestelde start om je studiejaar te redden kan een goede keuze zijn, zolang je bij je aanmelding rekening houdt met deze planningsbeperkingen.
Dit moet je per opleiding controleren. Vraag voordat je je inschrijft bij de school of universiteit naar de precieze planning van stages, examens en examencommissies voor de lichting die later instroomt.

Opleidingen met een uitgestelde start: businessschools, BTS, universiteit
Niet alle studierichtingen bieden een uitgestelde start aan. Het aanbod is vooral te vinden bij bepaalde soorten instellingen, met uiteenlopende voorwaarden.
Businessschools en gespecialiseerde scholen
Particuliere businessschools bieden deze mogelijkheid het vaakst aan. Ze starten in januari of februari met nieuwe bachelorlichtingen en soms ook met masteropleidingen, volgens een programma dat is afgestemd op dat van september. Na afloop van de opleiding wordt hetzelfde diploma uitgereikt, zonder vermelding van de latere startdatum.
Gespecialiseerde scholen (communicatie, informatica, design) hanteren een vergelijkbaar model. De selectie gebeurt op basis van een dossier, een motivatiegesprek en soms schriftelijke toetsen. Het aantal plaatsen is beperkt: de lichtingen die later starten zijn vaak kleiner dan die van september.
BTS, BUT en universiteit
Een uitgestelde start bij een BTS- of BUT-opleiding komt voor, maar is zeldzaam. Enkele middelbare scholen en IUT’s starten in januari met groepen, vooral bij opleidingen in de commerciële en dienstverlenende sector (handel, management, communicatie). Per instelling zijn er doorgaans maar enkele tientallen plaatsen beschikbaar.
Bij universiteiten werkt het anders. In plaats van een aparte lichting die later start, bieden sommige universiteiten de mogelijkheid om in het tweede semester van studierichting te veranderen, bijvoorbeeld door over te stappen naar een andere afstudeerrichting of opleidingstraject. De student begint in februari niet opnieuw aan een volledige opleiding, maar stapt over naar een andere bacheloropleiding en neemt de studiepunten uit het eerste semester mee die aansluiten op de nieuwe opleiding.
Aanmelden voor een uitgestelde start: planning en valkuilen
De aanmeldperiode is kort. De meeste scholen openen de inschrijving voor een uitgestelde start al in november. De deadlines vallen vaak eind december of begin januari. Wachten op de resultaten van het eerste semester voordat je een beslissing neemt, kan betekenen dat alle plaatsen al bezet zijn.
Controleer voordat je een dossier indient in elk geval de volgende punten:
- Leidt de opleiding tot een door de overheid erkend diploma (visa, RNCP-titel) of tot een schoolcertificaat zonder officiële erkenning? Dit verschil is van invloed op de waarde van het diploma op de arbeidsmarkt en op de mogelijkheid om door te studeren aan een openbare masteropleiding.
- Is het aangeboden studietempo te combineren met een bijbaan of een werk-leertraject? Sommige opleidingen die later starten bieden vanaf februari een werk-leertraject aan, terwijl andere voltijds onderwijs met lange lesdagen vereisen.
- Is het collegegeld hetzelfde als bij de start in september, of wordt het naar rato berekend? De regels verschillen per instelling en sommige scholen rekenen het volledige jaarbedrag aan, ook als je later instroomt.
De aanmelding verloopt doorgaans niet via Parcoursup. Je meldt je rechtstreeks aan bij de instelling, via een online dossier of een papieren formulier. Voor een overstap naar een andere opleiding aan de universiteit moet je daarentegen wel contact opnemen met de studentenadministratie en soms gebruikmaken van het platform eCandidat.

Uitgestelde start en diplomering: de werkelijke planning om rekening mee te houden
De belofte van een uitgestelde start is eenvoudig: geen studiejaar verliezen. In de praktijk behaal je het diploma op hetzelfde moment als de lichting die in september is begonnen, zolang er geen vertraging ontstaat bij de stage, scriptie of het afstudeerproject.
Daar zit het risico op daadwerkelijke vertraging. Een stage die in juli begint in plaats van in mei, verschuift de verdediging naar het najaar. Een scriptie waarvan het schrijven doorloopt tijdens de zomervakantie, verhoogt de werkdruk zonder dat de officiële studieduur langer wordt. De student behaalt het diploma weliswaar in hetzelfde jaar, maar moet de zomervakantie ervoor opofferen.
Bij opleidingen met een werk-leertraject loopt een in februari ondertekend leer- of professionaliseringscontract door tot het einde van de opleiding. Het leerbedrijf moet bereid zijn om de student later te laten beginnen, en dat is niet altijd vanzelfsprekend. Sommige bedrijven nemen hun werk-leerstudenten liever in september aan, wanneer de teams compleet zijn en de opleidingsbudgetten zijn goedgekeurd.
Een uitgestelde start werkt goed als de student op deze beperkingen vooruitloopt. Controleer de volledige planning van de opleiding, inclusief de stage, voordat je je vastlegt. Zo voorkom je dat een theoretische tijdwinst uitmondt in een extra semester. Het gaat er niet alleen om dat je aan de opleiding begint, maar ook dat je die volgens planning afrondt.



